Çalıştığın her saatin hesabını gör.

Fazla mesai ve vardiya ücreti nasıl hesaplanır?

İşyerinde her gün aynı saatlerde çalışmıyor olabilirsin. Bir hafta normal süreden uzun, sonraki hafta daha kısa çalışabilir; bazı günler vardiyaya kalabilir, bazen de resmî tatilde görev yapabilirsin. Bütün bu durumları tek bir “mesai saati” altında toplamak hatalı sonuç verir. Bu sayfa özellikle haftalık fazla çalışma ile sözleşmeye bağlı vardiya ödemesini birbirinden ayırır.

Fazla çalışma ile fazla sürelerle çalışma aynı şey değildir

4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesi, haftalık kırk beş saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağını belirtir. Normal saat ücretinin yüzde elli artırılması, yani 1,50 ile çarpılması esastır. Öte yandan sözleşmen haftada kırk saat öngörüyorsa kırk saatten kırk beş saate kadar olan bölüm farklı bir kategoriye girer: fazla sürelerle çalışma. Bu bölümün kanuni zam oranı yüzde yirmi beştir. Kırk beş saati aşan kısma yine yüzde elli uygulanır. Kullanıcı haftalık sözleşme süresini seçtiğinde hesaplayıcı bu iki bölümü otomatik ayırır.

Brüt maaştan saat ücreti nasıl bulunur?

Aylık ücretle çalışan bir işçide, haftalık kırk beş saatlik düzene göre saatlik brüt ücretin hesaplanmasında aylık brüt maaşın 225'e bölünmesi yaygın bir uygulamadır. Örneğin aylık brüt maaş 45.000 TL ise saatlik baz ücret 200 TL olur. Üç saatlik yüzde elli zamlı fazla çalışma için 200 × 1,50 × 3 = 900 TL brüt ek ücret hesaplanır. Fakat işyerindeki sözleşme, toplu iş sözleşmesi, ücretin kapsamı ve diğer özel koşullar sonucu etkileyebilir. Bu yüzden araçtaki 225 böleni değiştirilebilir. Özellikle haftalık normal sürenin kırk beş saatten az olduğu işlerde bu alanın bordronla uyumlu olması önemlidir.

Neden haftalara göre ayrı ayrı giriş yapılıyor?

Fazla çalışma hesabında tek başına aylık toplam çalışma saati her zaman yeterli değildir. Bir ay boyunca bir haftada elli, başka bir haftada kırk saat çalışmış olabilirsin. Bu örnekte iki haftanın ortalamasını almak, mevzuattaki denkleştirme hükümleri yoksa ilk haftadaki fazla çalışmayı yanlış gizleyebilir. Bu nedenle aracımız her haftanın fiilî çalışma süresini ayrı değerlendirir. Denkleştirme uygulanan işlerde mevzuatta ayrıca düzenlenen koşullar vardır ve bu basit hesaplayıcı denkleştirmeyi otomatik olarak çözmez.

Vardiya zammı her çalışana zorunlu olarak ödenir mi?

Hayır. Vardiyalı çalışmak tek başına her işçi için otomatik ve sabit oranlı bir vardiya zammı doğurduğu anlamına gelmez. İş sözleşmesinde, toplu iş sözleşmesinde veya ilgili düzenlemede ek bir ödeme bulunabilir. Örneğin sözleşmende gece vardiyasında çalışılan saatlere yüzde yirmi fark uygulanacağı yazıyorsa ilgili fark yüzdesini ve bu farka tabi saatlerini girebilirsin. Araç bu farkı saatlik brüt ücret üzerinden ek ödeme olarak hesaplar. Bu alan, yüzde elli fazla mesai ücretine kendiliğinden alternatif değildir; iki ayrı ödemenin sözleşmedeki uygulanma esaslarını kontrol etmelisin.

Gece çalışması, tatil ve hafta tatili neden ayrı ele alınmalı?

Gece çalışmasının süresine ilişkin özel sınırlar vardır. Genel kural olarak gece çalışması yedi buçuk saati aşamaz; mevzuatta belirli sektörlere ve yazılı onaya ilişkin istisnalar bulunabilir. Ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilinde çalışma ücretleri de farklı kurallara tabidir. Bu hesaplayıcıya girdiğin haftalık saatler arasındaki hangi kısmın tatil çalışması olduğu anlaşılmadığından özel tatil ücretini otomatik üretmez. Tatil çalışması yapılan dönemlerde hesap sonuçlarını tek başına bordro hesabı olarak kullanma.

Ara dinlenmesi çalışma süresine dahil midir?

Genel olarak ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin işyerinde sabah sekizde işe başlayıp akşam altıda çıkıyorsan orada on saat bulunman, mutlaka on saat çalıştığın anlamına gelmeyebilir. Öğle ve diğer ara dinlenmelerini ayırarak gerçekten çalıştığın süreyi yazmalısın. İşyerinin çalışma düzenine, görevine veya iş esnasında dinlenmenin fiilen mümkün olup olmamasına göre uygulama farklılaşabilir. Gerçek çalışma süresi konusunda ihtilaf varsa işyeri kayıtları ve uzman değerlendirmesi önem taşır.

Fazla çalışma yerine izin kullanılabilir mi?

Kanun, işçinin istemesi halinde zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilmesine de imkân tanır. Bir saat fazla çalışma karşılığında bir saat otuz dakika, bir saat fazla sürelerle çalışma karşılığında bir saat on beş dakika serbest zaman esastır. Bu hak belirli süre ve usul kurallarına tabidir. Sonuç kartımızdaki izin karşılığı yalnızca hesaplanan yüzde yirmi beş ve yüzde elli bölümlerinin teorik toplamını gösterir; vardiya primi karşılığı ayrıca izin oluşturmaz. İşyerinin serbest zaman kayıtları ve işçinin tercihi ayrıca önemlidir.

270 saat sınırı ve diğer dikkat noktaları

Kanunda fazla çalışma için yıllık toplam 270 saat sınırı bulunur. Bu aracın birkaç haftalık sonuçlarını 52 haftaya yayarak çalışanın o yılki fiilî mesaisini tespit etmek doğru değildir. Toplam süreyi takvim yılı boyunca bordro, puantaj ve vardiya çizelgeleriyle takip etmelisin. Günlük çalışma sınırları, sağlık gerekçesiyle kısa çalışma gerektiren işler, gece çalışması ve fazla çalışmaya onay gibi özel hükümler de ayrıca değerlendirilir. Özellikle sürekli olarak çok uzun saatler çalışıyorsan sadece kazanılacak ücrete değil, çalışma koşullarının hukukiliğine de bakmak gerekir.

Örnek: 40 saatlik sözleşmede 48 saat çalışma

Sözleşmende haftalık kırk saat çalışacağın yazsın. O hafta fiilen kırk sekiz saat çalıştıysan kırk ile kırk beş saat arasındaki beş saat yüzde yirmi beş zamlı, kırk beşi aşan üç saat ise yüzde elli zamlı değerlendirilir. Saatlik brüt ücretin 200 TL olduğu varsayımında ilk bölüm 5 × 200 × 1,25 = 1.250 TL, ikinci bölüm 3 × 200 × 1,50 = 900 TL tutar. Toplam 2.150 TL brüt ek çalışma karşılığı doğar. Ayrıca sözleşmeye bağlı vardiya farkı varsa bunun hesabı ayrı gösterilir.

Örnek: 45 saatlik sözleşmede 49 saat çalışma

Sözleşmen haftalık kırk beş saatse, o hafta kırk dokuz saat fiilen çalıştığında dört saat fazla çalışma ortaya çıkar. Saatlik brüt ücretin 200 TL olduğu senaryoda dört saat × 200 TL × 1,50 = 1.200 TL brüt fazla çalışma ücreti hesaplanır. Burada 49 saatin tamamı yüzde elli zamlı değildir; yalnızca normal süreyi aşan bölümü zamlı ödenir. Normal çalışma saatlerinin aylık maaşın içinde bulunduğu varsayılır. Hesaplayıcı bu nedenle normal çalışma karşılığını yeniden ücret olarak toplamına eklemez.

Sonuç net maaşa eşit değildir

Bu sayfada hesaplanan rakam, bordroya dahil olabilecek brüt ek ödeme tahminidir. Maaşının eline geçen net tutarı yalnızca bu rakama bakarak belirleyemezsin. Prim ve vergiler, kümülatif vergi matrahı, ilgili ayın diğer ücret unsurları ve istisnalar net ücreti değiştirir. Ödeme bordrosundaki tutarı kontrol etmek, hesaplamanın gerçek koşullara uygun olup olmadığını görmek için önemlidir. İki farklı işyerinden alınan ücretler, eksik günler ve ek ödemeler gibi özel durumlarda muhasebe veya hukuk uzmanına danışmak doğru olur.

Sık sorulan sorular

Son içerik kontrolü: 30 Ekim 2026. Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu madde 41 ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bilgilendirmeleri. Bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme ve örnek hesap içindir; bireysel hak tespiti veya hukuk danışmanlığı değildir.