Stopaj (ya da tevkifat), verginin doğrudan kaynakta kesilerek devlete aktarılması yöntemidir. Ücretli çalışanların bordrosundan kesilen gelir vergisi en yaygın stopaj örneğidir. Ancak stopaj; kira gelirleri, serbest meslek ödemeleri ve temettü dağıtımlarında da karşımıza çıkar.
Stopaj neden yapılır?
Vergi idaresi açısından stopaj, tahsilat verimliliğini artırır. Vergiyi ayrı bir beyanname yerine ödeme sırasında kesmek, hem mükellefi hem de devleti idari yükten kurtarır. Türk vergi sisteminde pek çok gelir türünde stopaj nihai vergi niteliği taşır; ayrıca beyan zorunluluğu doğmaz.
Kira gelirinde stopaj
Konut kira gelirleri için mülk sahibi yıllık gelir vergisi beyannamesi verir; ancak konut kiralarında stopaj uygulanmaz. İşyeri kira gelirlerinde ise kiracı (genellikle kurumsal kira ödeyen taraf), brüt kira tutarının yüzde yirmisini stopaj olarak keserek bağlı bulunduğu vergi dairesine ödemekle yükümlüdür. Bu durumda mülk sahibinin eline geçen net kira tutarı, brüt kiradan kesilen stopaj düşüldükten sonra belirlenir.
Serbest meslek kazancında stopaj
Avukat, mali müşavir, mimar gibi serbest meslek mensupları kesilen her faturaları üzerinden yüzde yirmi stopaj uygulanır. Ödeme yapan taraf bu tutarı vergi dairesine muhtasar beyanname ile bildirir. Serbest meslek erbabı yıl sonunda yıllık beyanname verirken önceden kesilen stopajı mahsup eder.
Temettü gelirinde stopaj
Türk şirketlerinden elde edilen temettü (kâr payı) geliri üzerinden yüzde on oranında stopaj uygulanır. Beyan sınırının aşıldığı durumlarda ayrıca gelir vergisi beyannamesi verilmesi gerekebilir; bu durumda ödenen stopaj mahsup edilir. Yabancı hisse senetlerinden alınan temettülerin vergi uygulaması ülkeye göre farklılık gösterebilir.
Muhtasar beyanname nedir?
Stopaj yapan işverenler ve diğer muhtasar yükümlüler, kestikleri vergileri her ay ya da üç ayda bir muhtasar beyanname ile vergi dairesine bildirmek ve ödemek zorundadır. Bu beyanname Gelir İdaresi Başkanlığı'nın e-Beyanname sistemi üzerinden elektronik olarak verilir.