Yıllık ücretli izin, Türkiye'deki çalışanların en temel haklarından biridir. 4857 sayılı İş Kanunu bu hakkı güvence altına almış ve işverenin yasal minimumlara uymak zorunda olduğunu belirlemiştir. Bu rehberde izin hakkınızı, hesaplama yöntemini ve haklarınızı ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Yıllık izin hakkı ne zaman doğar?
Yıllık ücretli izin hakkı, aynı işyerinde en az bir yıl çalışılmasıyla ortaya çıkar. İlk yılın tamamlanmadan ayrılınması halinde yasal izin hakkı doğmaz; ancak işyeri uygulaması veya toplu iş sözleşmesiyle avans izin verilebilir. Deneme süresindeki çalışma da bir yıllık hesaba dahil edilir.
Kıdeme göre izin süreleri
İş Kanunu'nun 53. maddesi, kıdeme göre minimum yıllık izin günlerini düzenlemektedir. Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil değil) çalışanlara en az 14 iş günü, beş yıldan on beş yıla kadar çalışanlara en az 20 iş günü, on beş yıl ve üzeri çalışanlara ise en az 26 iş günü yıllık izin verilmesi zorunludur. On sekiz yaşından küçük ve elli yaşından büyük çalışanlar için asgari sınır 20 iş günüdür.
İzin ücreti nasıl hesaplanır?
Yıllık izin ücreti, çalışanın o tarihteki günlük brüt ücretine göre hesaplanır. Günlük brüt ücret için aylık brüt ücret 30'a bölünür ve izin günleriyle çarpılır. İzin ücreti, çalışanın izne ayrılmadan önce peşin olarak ödenmesi gereken bir haktır.
Kullanılmayan izinlerin akıbeti
İşten ayrılma durumunda — ister kendi isteğiyle istifa olsun ister işveren feshi — kullanılmayan yıllık izin günleri, ayrılış anındaki günlük ücret üzerinden nakit olarak ödenir. Bu ödeme kıdem tazminatından bağımsız bir haktır ve zamanaşımı beş yıldır. İşverenin izin ücreti ödemekten kaçınması halinde iş mahkemesine başvurulabilir.
İzin bölünebilir mi?
Tarafların anlaşmasıyla yıllık iznin bir bölümü 10 günden az olmamak koşuluyla bölünebilir; kalan günler ise bir veya daha fazla parçaya ayrılabilir. İşveren izin zamanını belirlemekte yetkilidir; ancak işçinin tercihlerini gözetmesi beklenir ve iznin hakkın doğmasından itibaren altı ay ile bir yıl içinde kullandırılması önerilir.